3 Najpiękniejsze Bieszczadzkie Szlaki Dla Każdego
3 Najpiękniejsze Bieszczadzkie Szlaki Dla Każdego
Bieszczadzkie szlaki urzekają co roku coraz to większe rzesze turystów. Dzieje się tak z pewnością z kilku powodów. Podczas gdy inne górskie regiony w naszym kraju odstraszają rosnącymi z roku na rok tłumami w Bieszczadach nadal można poczuć się zagubionym na końcu świata. Szczególnie po sezonie letnim bieszczadzkie szlaki oferują nam nieraz kompletną pustkę. To, że w trakcie całodniowej wycieczki nie spotkamy tutaj ani jednej osoby nie jest niczym nadzwyczajnym.
Bieszczady oszałamiają także swoją dziką przyrodą. Niezapomnianym wyjazdem będzie nawet kilkudniowy pobyt w jednej z bieszczadzkich agroturystyk, czy innych miejsc noclegowych położonych pośród łąk czy lasów. To właśnie tutaj w pełni poczujemy, że jesteśmy na dziewiczym łonie natury.
Bieszczady to także moc atrakcji, zabytków związanych z ich niezwykle bogatą historią czy wreszcie po prostu ciekawych miejsc, które warto odwiedzić. Dla wielu osób przyjeżdżających w te strony niekwestionowaną atrakcją Bieszczadów są górskie wędrówki, bieszczadzkie szlaki oferujące mozolny wysiłek, który jest jednak zawsze wynagradzany oszałamiającymi, niemożliwymi do odnalezienia nigdzie indziej w Polsce widokami.
W ostatnim czasie od naszych czytelników docierają do nas dziesiątki pytań. Dotyczą one noclegów, porad dotyczących tego gdzie się zatrzymać w Bieszczadach, co zobaczyć, co robić tutaj z dziećmi, czy wtedy, gdy pada deszcz. Na wszystkie te pytania staramy się sumiennie odpowiadać w kolejnych naszych artykułach. Teraz czas zatem na próbę odpowiedzi na pytanie o to, które bieszczadzkie szlaki są najpiękniejsze i najbardziej godne polecenia. Opiszemy przy tym trzy najbardziej popularne masywy z krótką charakterystyką szlaków nimi biegnących. Takie ujęcie będzie chyba ciekawsze niż spotykany niemal w każdym przewodniku opis poszczególnych szlaków. Pozwoli ono też spojrzeć na dany fragment Bieszczadów niejako „z lotu ptaka”.
#1 Połonina Wetlińska
Połonina Wetlińska z niemal legendarnym schroniskiem, tzw. Chatką Puchatka, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych masywów, bieszczadzkich szlaków oraz celów tutejszych pieszych wędrówek. Pojawia się na niezliczonych pocztówkach czy w kalendarzach, jej zdjęcia zalewają internet. Nic w tym dziwnego – jest to wszak miejsce wyjątkowe. Połonina Wetlińska rozpoczyna całe pasmo podobnych sobie masywów leżących na wschód od niej. Wszystkie charakteryzuje taki sam, wyjątkowy i niemożliwy do odnalezienia gdzie indziej w Polsce układ roślinności. Zbocza porasta gęsty, wiekowy las ze znaczą przewagą buków. W partiach szczytowych dominują bezdrzewne połoniny. Co charakterystyczne granica pomiędzy lasem, a połoniną jest bardzo gwałtowna – łączy je jedynie zwykle wąski pas karłowatych drzewek. Brak tutaj tak dobrze znanej chociażby z Tatr kosodrzewiny.
Północne stoki Połoniny Wetlińskiej cechują się o wiele bardziej urozmaiconą budową. Są one poprzecinane siecią dolinek i szczytów. Południowe zbocza masywu są o wiele bardziej strome, a u ich podnóża w dolinach wygodnie rozłożyły się miejscowości turystyczne takie jak Wetlina czy Smerek. Połoninę można zdobyć na kilka sposobów. Prowadzi tutaj kilka szlaków:
- czarny przez Krysową
- czerwony ze Smereka
- żółty z Wetliny
- żółty z Suchych Rzek
- żółty z Przełęczy Wyżnia
- czerwony z Berehów Górnych
Dodatkowo samą granią Połoniny Wetlińskiej biegnie szlak czerwony. Najbardziej popularnym celem wędrówek jest tutaj znajdująca się na wschodnim skraju Połoniny Chatka Puchatka, czyli niemal mityczne bieszczadzkie schronisko. Najkrótsza droga do tego miejsca to szlak żółty z Przełęczy Wyżnia i czerwony z Berehów Górnych. Fakt ten sprawia, że te dwa bieszczadzkie szlaki są chyba najbardziej uczęszczanymi. Również bardzo popularny jest szlak żółty z Wetliny. Tu powód jest bardzo prozaiczny – Wetlina to przecież jedno z najbardziej znanych bieszczadzkich miejsc noclegowych.
Kto pragnie odrobiny ciszy i spokoju podczas górskiej wędrówki ten powinien rozważyć zdobycie Połoniny Wetlińskiej szlakiem żółtym z Suchych Rzek, czy czarnym przez Krysową. To właśnie na nich turystów będzie najmniej. Szlak czerwony ze Smereka jest również dość mocno uczęszczany. Wynika to zapewne z olbrzymiej atrakcyjności samego szczytu o tej samej nazwie, z którego roztacza się wspaniały widok.
Największym rarytasem jest jednak w tej okolicy sama wędrówka grzbietem Połoniny Wetlińskiej. Szlak ten jest niezwykle urozmaicony. Mimo położenia na zdawałoby się płaskiej grani masywu raz opada mocno w dół, raz pnie się ostro pod górę. Prowadzi momentami przez gęste zarośla (Szare Berdo), innym razem przez skaliste fragmenty rodem z Tatr (Osadzki Wierch). Z każdym danym krokiem odsłania się przed nami coraz to wspanialszy widok urzekający niezależnie od kierunku, w którym spoglądamy. Punktem kulminacyjnym każdej wyprawy są tu odwiedziny w Chatce Puchatka. Chętni mogą poczekać tutaj na zachód słońca lub wspiąć się tutaj tuż przed jego wschodem – niezapomniane wrażenia gwarantowane!
#2 Połonina Caryńska
Połonina Caryńska to piękny masyw wyróżniający się strzelistą sylwetką. Słynie on ze swojego centralnego położenia pośród największych i najbardziej majestatycznych bieszczadzkich masywów. Roztacza się stąd w związku z tym oszałamiająca panorama w promieniu 360 stopni, na podstawie której można by się uczyć topografii tego regionu. Połonina ta słynie również z bardzo stromych podejść, jest także często wybierana jako miejsce do obserwacji wschodów czy zachodów słońca. Można ją zdobyć wędrując jednym z czterech szlaków:
- czerwonym z Berehów Górnych
- zielonym z Przełęczy Wyżniańskiej
- czerwonym z Ustrzyk Górnych
- zielonym z Przysłupu Caryńskiego
Północne stoki Połoniny Caryńskiej, podobnie jak Wetlińskiej, są nieco mniej strome, jednak tutejsza rzeźba terenu jest zdecydowanie mniej urozmaicona niż w przypadku poprzednio opisywanego masywu. Zbocza południowe cechuje znaczne nachylenie. Zdobycie Połoniny Caryńskiej właściwie z którejkolwiek strony wymaga nie lada wysiłku. Męcząca stromizna i znacząca długość szlaków dają się tutaj naprawdę we znaki. Wynagrodzeniem są przepiękne widoki we wszystkich kierunkach, z których słynie „Caryca”. Tutaj również niezapomnianych wrażeń dostarcza przejście całego grzbietu masywu.
Połoninie Caryńskiej dodatkowego uroku dodają leżące u jej północnych zboczy tereny dawnej wsi o nazwie Caryńskiej. Długa i szeroka dolina umościła się wygodnie wzdłuż całego masywu Połoniny. To właśnie w niej wzdłuż płynącego dnem doliny potoku przez stulecia tętniło życie jednej z setek unicestwionych po II wojnie światowej bojkowskich wsi. Dziś pozostały po niej tylko wyraźnie jeszcze widoczne ale z wolna zarastające pola. W jednej z tutejszych kęp drzew drzemie też opuszczone cerkwisko oraz kilka chylących się ku upadkowi zapomnianych krzyży.
#3 Gniazdo Tarnicy
Gniazdo Tarnicy słynne jest z kilku powodów. To właśnie w tym masywie znajduje się należący do korony gór polskich najwyższy szczyt polskich Bieszczadów – Tarnica. To tu znajduje się także kilka innych strzelistych, trudnych do zdobycia szczytów jak Krzemień, Halicz, czy Rozsypaniec. To tu wreszcie znajduje się tak bardzo lubiane przez wielu turystów Bukowe Berdo. Stąd także roztacza się wspaniały widok sięgający daleko wgłąb Ukrainy. Widać stąd jak na dłoni również najwyższy szczyt całych Bieszczadów – Pikuj.
Gniazdo Tarnicy, w odróżnieniu od Połoniny Wetlińskiej czy Caryńskiej, charakteryzuje o wiele bardziej rozbudowany masyw. Jest silnie rozczłonkowany i podzielony na kilka biegnących w różnych kierunkach grani. Stąd też nie dziwi duża ilość możliwości zdobycia masywu. Tutejsze szlaki to:
- żółty na Bukowe Berdo z Mucznego
- niebieski na Bukowe Berdo z Widełek
- czerwony na Szeroki Wierch z Ustrzyk Górnych
- niebieski z Wołosatego na przełęcz pod Tarnicą
- czerwony z Wołosatego na Przełęcz Bukowską
Wszystkie one cechują się znaczącymi długościami. Wędrówki w tym masywie najlepiej będzie planować latem gdy dzień jest długi. Nie powinniśmy wszak się dziwić jeśli spędzimy tu w drodze 6-8 godzin. Gniazdo Tarnicy oferuje niezwykle urozmaicone bieszczadzkie szlaki – jest tu dosłownie wszystko: strome, kamieniste podejścia i zejścia na łeb, na szyję, długie granie i spokojne trawersy szczytów, piękne, gęste lasy bukowe, odsłonięte połoniny, na których niemiłosiernie pali słońce, czy zarośla skarłowaciałych drzewek. Obszerny masyw daje możliwość różnego łączenia szlaków – można tu wracać wielokrotnie, a za każdym razem iść trochę inną drogą.
Szlakiem szczególnie wyczerpującym jest wejście na Halicz i Rozsypaniec. Szczyty te leżą niejako na uboczu i w oddali od początków wszystkich szlaków masywu. Niezależnie z której strony będziemy chcieli je zdobyć (z Przełęczy Goprowskiej czy z Przełęczy Bukowskiej) na tę wyprawę tak czy inaczej powinniśmy przeznaczyć cały dzień. Zdecydowanie krótsze szlaki to wejścia na Szeroki Wierch czy Bukowe Berdo. Jeśli nie mamy siły na dłuższą wędrówkę wówczas masywy te możemy zdobyć i wrócić do punktu wyjścia po własnych śladach.
Jednym z największych atutów tego miejsca są niepowtarzalne widoki. Z jednej strony mamy tu piękną panoramę w kierunku Połoniny Caryńskiej i Wetlińskiej, dalej na północ w kierunku Lutowisk i Ustrzyk Dolnych. Największe wrażenie robi jednak możliwość spojrzenia daleko wgłąb terytorium Ukrainy. U naszych stóp leży cała dolina górnego Sanu wraz z pustymi miejscami po wysiedlonych bojkowskich wsiach. Z łatwością dostrzeżemy też opuszczoną cerkiew w Sokolikach Górskich. Dalej widzimy kolejne ukraińskie pasma górskie z Bieszczadami Wschodnimi i dalszymi masywami. Z tymi widokami naprawdę mało co może się równać.
Bieszczadzkie szlaki – który najpiękniejszy?
Bieszczady to wyjątkowe, niezwykle rozległe góry. Oferują one całą paletę górskich wędrówek, w trakcie których każdy znajdzie coś dla siebie. Są tu zatem długiem, lesiste trakty niekończącymi się graniami, są ostre podejścia czy ścieżki biegnące bezdrzewnymi połoninami, gdzie szczególnie latem niemiłosiernie pali słońce. Naprawdę trudno jest powiedzieć, które bieszczadzkie szlaki zasługują na miano najpiękniejszych, najciekawszych czy najbardziej godnych polecenia. Wybór zależeć będzie od wielu osobistych preferencji danego turysty.
W niniejszym artykule przedstawiliśmy te bieszczadzkie szlaki, które uważane są za najbardziej emblematyczne. Są one kojarzone i nieraz wręcz utożsamiane z całymi Bieszczadami i tutejszymi górskimi wędrówkami. Nie jest to do końca słuszne ponieważ Bieszczady oferują wiele innych, wspaniałych, mniej znanych szlaków. Prawdą jednak jest, że drogi, szczyty i masywy opisane powyżej są niejako kwintesencją, zwieńczeniem tego co z Bieszczadami kojarzy się najbardziej. To właśnie tutaj będziemy początkowo piąć się mozolnie stromą ścieżką pośród gęstego lasu aby w końcu dotrzeć do bezdrzewnych połonin, z których zwykle roztacza się zapierający dech w piersiach widok. To właśnie ta różnorodność i zmienność bieszczadzkich krajobrazów jest tym, za co kochamy Nasze Bieszczady i ze względu na co wracamy tu raz po raz…
Rawki z Przełęczy Wyżniańskiej
Rawki z Przełęczy Wyżniańskiej
Rawki z Przełęczy Wyżniańskiej to piękny, widokowy ale i trudny szlak. Mimo mozolnego podejście wybierany jest przez wielu turystów. Przyciąga ich tutaj doskonałe, centralne położenie masywu Małej i Wielkiej Rawki. Ze szczytów tych położonych pomiędzy innymi najbardziej znanymi bieszczadzkimi masywami takimi jak Połonina Wetlińska, Połonina Caryńska czy Gniazdo Tarnicy roztacza się oszałamiający widok we wszystkich kierunkach na góry przez wielu uważane za najpiękniejsze w Polsce.
Mówi się, że w Bieszczady przyjeżdża się tylko raz, a potem już się tylko wraca. Turyści przyjeżdżają tu z wielu różnych powodów. Przede wszystkim przyciągają tu wspaniałe górskie szlaki z oszałamiającymi widokami i niespotykanymi gdzie indziej w Polsce połoninami. Niektórzy przybywają tu by szukać śladów niezwykle bogatej bieszczadzkiej historii i jej śladów, licznych tutaj zabytków, np. pięknych cerkwi. Inni wybierając Bieszczady po prostu ze względu na ogromną ilość tutejszych atrakcji dających wiele możliwości aktywnego spędzania tutaj czasu nawet podczas niepogody. Jeszcze inni wybierają Bieszczady ze względu na olbrzymią ofertę miejsc noclegowych czy agroturystyk w pięknych, cichych miejscach.
Nas osobiście w Bieszczadach urzeka absolutnie wszystko. Zakochaliśmy się w tych górach przez niezwykłą i mało znaną historię oraz oszałamiającą swoją bujnością przyrodę. Nasze pierwsze wyjazdy w Bieszczady spędzaliśmy głównie penetrując puste dziś doliny, w których niegdyś tętniły życiem wysiedlone po wojnie bojkowskie wsie, takie jak nasze ulubione Tworylne czy Krywe. Po jakimś czasie postanowiliśmy jednak nadrobić zaległości związane z samymi górami. Jednym z takim szlaków na naszej liście „do zrobienia” były właśnie od dawna Rawki z Przełęczy Wyżniańskiej.
Przełęcz Wyżniańska
Na Przełęcz Wyżniańską docieramy wygodnie tzw. dużą pętlą bieszczadzką. Dojedziemy tu wygodnie samochodem lub jednym z wielu kursujących w Bieszczadach busów. Ma Przełęczy znajduje się wygodny parking będący miejscem startu naszej wycieczki. Po krótkim przygotowaniu ruszamy zatem na szlak w kierunku Bacówki Pod Małą Rawką.
Podejście we mgle
Naszą wędrówkę odbyliśmy pod koniec maja – od samego rana towarzyszyły nam gęste mgły tworzące wspaniałe scenerie do zdjęć ale zasłaniające większość widoków. Mimo tego ruszyliśmy w góry licząc na to, że mgła zniknie, a chmury się podniosą.
Stromizna pośród buków
Po minięciu wspomnianej Bacówki i wejściu w gęsty las szlak staje się bardzo nieprzyjemny. Na dużej jego część jest bardzo stromy. Poruszamy się tutaj wzdłuż poręczy na przemian po stopniach bądź śliskich korzeniach i błocie. Mijający nas raz po raz zmęczeni turyści potwierdzają nasze odczucia. Powoli i mozolnie pniemy się dalej wypatrując końca lasu.
Coraz bliżej wyjścia z lasu
Tak jak w przypadku chyba niemal wszystkich bieszczadzkich wędrówek jednym z ich najciekawszych etapów jest wyjście z lasu na połoninę. Na granicy drzew mijamy zwykle wąski pas karłowatych drzewek i krzewów, które często tworzą niebywałe kształty. Tym razem okazało się dodatkowo, że chmury nadal się nie podniosły i zaraz po wyjściu z lasu znaleźliśmy się we wnętrzu jednej z nich. Doskwierająca nam w lesie duchota ustąpiła chłodowi i zimnej wilgoci, w której szliśmy dalej w nadziei na wyjście na grań i na polepszenie pogody.
Na grani
Po niedługim czasie od wyjścia z lasu dotarliśmy na grań i naszym oczom ukazało się…właściwie nic! Okazało się, że chmury nadal były tak nisko, że znajdowaliśmy się w ich środku. Postanowiliśmy zatem odpocząć w tym miejscu. Po niedługiej chwili spędzonej na jedzeniu kanapek zwróciliśmy uwagę na to, że dookoła nas coś się dzieje. Raptem zacząć wiać lekki wiatr. Chmury zaczęły się podnosić i przed nami rozegrał się kilkuminutowy, wspaniały spektakl, w trakcie które dookoła nas raz po raz z porannej mgły i chmur wyłaniały się kolejne szczyty. Po dosłownie 30 minutach niebo było już czyściutkie, a my w ciepłych promieniach słońca ruszyliśmy dalej.
Mała Rawka
W miarę ustępowania mgły raz po raz zaskakiwały nas widoki we wszystkie strony oraz bliskość niewidocznych jeszcze chwilę wcześniej gór. Po niedługim czasie jasne już było dokąd zmierzamy – naszym oczom ukazał się niemal cały szlak grzbietem masywu Rawek. Dodatkową atrakcją okazały się widoki sięgające daleko wgłąb słowackiej części gór.
Wielka Rawka
Po niedługim i przyjemnym marszu granią dotarliśmy do Wielkiej Rawki. Chmury na tym etapie podniosły się już zupełnie i swobodnie mogliśmy podziwiać otaczające nas morze gór. Centralne położenie w Bieszczadach masywu Rawek pozwala na rozkoszowaniem się widokiem na najbardziej emblematyczne wierzchołki Bieszczadów Wysokich.
Powrót
W drodze powrotnej towarzyszyło nam ostre, palące słońce zapowiadającej mającą później przyjść burzę. O jej zbliżaniu świadczyły także piękne chmury budujące się na niebie i same w sobie będące świetnym tematem do zdjęć. Powrót pozwolił nam podziwiać majestatyczny masyw Połoniny Wetlińskiej leżący tutaj niejako odrobinę u naszych stóp.
Rawki z Przełęczy Wyżniańskiej – czy warto?
Na koniec wypada odpowiedzieć na pytanie czy szlak Rawki z Przełęczy Wyżniańskiej jest godny polecanie? Wydaje się, że odpowiedź ta nasuwa się sama – oczywiście, że tak! Kilka wspomnianych już w tekście faktów sprawia, że jest to świetna propozycja dla każdego miłośnika Bieszczadów.
Najbardziej urzeka położenie Rawek w sercu Bieszczadów. Pozwala ono z jednego miejsca podziwiać widoczne jak na dłoni najbardziej znane bieszczadzkie szczyty. Wysokość Rawek daje możliwość spojrzenia również wgłąb terytorium Słowacji, czy nawet Ukrainy. Szlak jest co prawda mozolny i porządnie daje w kość, ale przecież to właśnie za tę radość ze zdobycia trudnego szczytu między innymi kochamy Nasze Bieszczady…
Grupa Dyskusyjna
Kochani ! Nasz profil w portalu Facebook rośnie i rośnie – jest Was coraz więcej z czego ogromnie się cieszymy 🙂
To właśnie za pośrednictwem portalu Faceook dostajemy też coraz więcej pytań odnośnie noclegów w Bieszczadach oraz innych wskazówek praktycznych – aby móc im wszystkim sprostać stworzyliśmy dla Was specjalną grupę dyskusyjną:)
Aby do niej dołączyć prosimy klikać w link poniżej i następnie w przycisk „Dołącz do grupy:
Grupa Dyskusyjna Bloga Nasze Bieszczady
Grupa ta jest całkowicie do Waszej dyspozycji 🙂 Zadawajcie na niej wszelkie pytania dotyczące:
– noclegów
– restauracji
– atrakcji
– dojazdów
– porad praktycznych
Postaramy się na nie odpowiedzieć i oczywiście liczymy na pomoc Was wszystkich w rozwiewaniu wszelkich wątpliwości!
Udostępniajcie też:
– swoje zdjęcia
– opowieści
– wszelkie historie związane z Bieszczadami!
Grupa ta jest miejscem wolnej wymiany doświadczeń, myśli i spostrzeżeń fanów Bloga Nasze Bieszczady. Rozmowy nie są moderowane, a użytkownicy nie są blokowani – ta grupa to miejsce dla Was 🙂
Mapa Bieszczadów – 5 Porad Jak Wybrać Najlepszą
Mapa Bieszczadów – 5 Porad Jak Wybrać Najlepszą
Bieszczady to prawdopodobnie jeden z najpiękniejszych zakątków naszego kraju. Z roku na rok cieszy się on rosnącą popularnością. Nic w tym dziwnego – obfituje on w niezliczone atrakcje pozwalające na planowanie tutaj aktywnego wypoczynku, wyjazdu z dziećmi czy wypadu w góry nawet podczas niepogody. Mimo wielu ciekawych miejsc, które warto zobaczyć w Bieszczadach zdecydowana większość turystów przybywa tu z myślą o wędrówkach górskich. W ich trakcie niezbędna będzie mapa Bieszczadów.
Bieszczady to niezwykle ciekawa kraina o bardzo bogatej historii i niezliczonej ilości zabytków, np. cerkwi. Góry te posiadają również bardzo ciekawą i urozmaiconą budowę topograficzną, która dla osoby odwiedzającej te strony po raz pierwszy może być wręcz skomplikowana i sprzyjać zabłądzeniu w górach. Podczas gdy spora część łańcuchów górskich w Polsce składa się po prostu z jednej głównej grani biegnącej równoleżnikowo, którą dodatkowo biegnie granica państwa Bieszczady charakteryzują się przebiegiem masywów górskich na linii z północnego zachodu na południowy wschód. Liczne są tu dodatkowo grzbiety górskie położone całkowicie na terytorium naszego kraju, którymi nie biegnie granica. Pomiędzy poszczególnymi szczytami oraz masywami możemy swobodnie się poruszać. W dolinach biegną drogi, położone są liczne miejscowości, miejsca noclegowe.
Wszystko to sprawia, że w trakcie pierwszej wizyty w Bieszczadach możemy czuć się nieco zagubieni i nie do końca rozumieć, w której części Bieszczadów się znajdujemy, w jaki sposób dotrzeć do wybranej przez nas atrakcji czy na szlak. Mapa Bieszczadów będzie tu zatem absolutną koniecznością. Skoro tak to możemy zapytać o to w jaki sposób wybrać najlepszą z nich? Na to właśnie pytanie postaramy się odpowiedzieć w niniejszym artykule.
#1 Nie za obszerna
Bieszczady to duży obszar jednak jak każdy inny posiada on swoje granice. W uproszczeniu można powiedzieć,
że południową oraz wschodnią wyznaczają granice Polski (oczywiście chodzi tu o Bieszczady położone na terenie naszego kraju, a nie o ich dalszą część leżącą na Ukrainie), granicę północną umiejscawia się mniej więcej na linii szosy Sanok-Ustrzyki Dolne, granica wschodnia zaś przebiega południkowo na linii przecinającej Komańczę.
Bieszczady ze wszystkich stron otoczone są innymi górami. Wybierając zatem mapę Bieszczadów koniecznie musimy upewnić się czy nie kupujemy mapy przedstawiającej zbyt obszernego fragmentu naszego kraju. Mapa przedstawiające okoliczne góry i pogórza z pewnością będzie ciekawa ale może być mniej użyteczna ze względu na mniej szczegółowe ukazanie samych Bieszczadów.
#2 Nie za dokładna
Podob
nie jak zbyt obszerna mapa Bieszczadów może nie być do końca przydatna tak samo z drugiej strony mapa zbyt dokładna będzie utrudniała orientację w terenie. Powiedzieliśmy wszak, że Bieszczady posiadają bardzo urozmaiconą budowę wewnętrzną – mapa przedstawiająca tylko jeden, wybrany ich fragment może sprzyjać zabłądzeniu i zgubieniu się w terenie.
Posługując się znów kilkoma uproszczeniami w Bieszczadach możemy wyróżnić następujące obszary:
- część łemkowska – jej granice są różnie wyznaczane, często przedstawia się ją jako część Bieszczadów leżącą najbardziej na zachodzie, pomiędzy południkowo biegnącymi liniami przecinającymi Komańczę oraz Baligród; większość geografów zgadza się, że jej centralną częścią jest masyw Wysokiego Działu z Chryszczatą; obszar ten charakteryzuje się dużą lesistością i przez turystów wybierany jest zdecydowanie rzadziej niż inne, bardziej widokowe szlaki.
- Pogórze Bieszczadów – zwane przez niektórych również Bieszczadami Niskimi; przyjmuje się, że mowa w tym wypadku o okolicach długich masywów Żukowa, Ostrego, Otrytu; obszar ten to niższe, zalesione wzniesienia, często nie oferujące spektakularnych widoków znanych z pocztówek.
- Bieszczady Wysokie – najbardziej rozpoznawalna część Bieszczadów umiejscowiona niejako w południowo-wschodnim „rogu Polski” wyznaczonym przez granice naszego państwa; od północy graniczy z Pogórzem Bieszczadów, od wschodu z ich częścią łemkowską; to właśnie tutaj znajdują się najbardziej znane i oferujące najpiękniejsze widoki masywy takie jak Połonina Wetlińska, Połonina Caryńska czy Gniazdo Tarnicy.
Tak naprawdę większość z nas mówiąc o Bieszczadach ma na myśli jedynie ostatnią z opisanych ich części. To tu przebiegają najciekawsze trasy oferujące najbardziej zapierające dech w piersiach panoramy będące celem niejednej górskiej wycieczki. Planując zatem kupno mapy Bieszczadów nieodzownie musimy upewnić się, że wybieramy mapę przedstawiającą właściwy ich fragment.
#3 Czasy przejść
Liczne wydawnictwa kartograficzne prześcigają się w oferowaniu coraz to bardziej wymyślnych ma
p Bieszczadów. Wzbogacane są one często przeróżnymi dodatkowymi opisami, historią regionu, planami miejscowości itp. Nie wiedzieć jednak czemu na części map brakuje tak fundamentalnej informacji jak czasy przejść na szlakach oraz ich długości w kilometrach. Wybierając mapę warto zwrócić na to uwagę. Bieszczady to góry oferujące długie i męczące wędrówki. Nie byłoby dobrze gdybyśmy utknęli w górach po zmroku tylko dlatego, że nasza mapa nie podawała nam informacji o długości trasy i jej teoretycznym czasie przejścia, a my przez to przeceniliśmy nasze możliwości.
#4 Atrakcje
Powiedzieliśmy już wcześniej, że Bieszczady to niezliczone atrakcje, zabytki, ścieżki przyrodnicze, ślady historii i inne miejsca, kt
óre warto zobaczyć. Byłoby zatem świetnie, żeby oprócz podstawowych informacji nasza mapa Bieszczadów opisywała oraz umiejscawiała w terenie jak najwięcej z nich. Będzie to szczególnie przydatne w dni kiedy zmęczeni górskimi wycieczkami będziemy chcieli odnaleźć spokój w trakcie łatwego spaceru jedną z tutejszych ścieżek dydaktycznych, odwiedzić jedną z nieistniejących dziś, wysiedlonych wsi, czy dowiedzieć się więcej na temat tego jak dawniej wyglądało życie w Bieszczadach i kim byli tutejsi rdzenni mieszkańcy.
#5 Wodooporna
Bieszczady to obszar o ostrym, nieprzewidywalnym klimacie i pogodzie. Zdarza się, że często w trakcie naszej 
wymarzonej i planowanej od dawna górskiej wycieczki zaskoczy nas ulewny deszcz padający wbrew wszelkim zapowiedziom i prognozom pogody. Pada tu dużo, często i obficie. Pogoda potrafi zmienić się diametralnie dosłownie w ciągu parudziesięciu minut. Burze i nawałnice pojawiają się tu nagle i niespodziewanie. W związku z tym wszelkie niefoliowane mapy Bieszczadów drukowane na cienkim papierze naprawdę nie zdają tu egzaminu. Po pierwsze przecierają się już po paru złożeniach, a po drugie z pewnością nie przetrwają pierwszej poważniejszej ulewy. Warto o tym pamiętać przy zakupie mapy aby później w środku nawałnicy nie układać jej z rozmoczonych kawałków.
Mapa Bieszczadów – Podsumowanie
Mapa Bieszczadów to jedna z najważniejszych i najbardziej nieodzownych rzeczy zabieranych do plecaka na każdą wycieczkę w tych pięknych stronach. Są to wszak tereny zwodnicze, pełne jarów, wąwozów, gęstych lasów, w których szczególnie w trakcie złej pogody niezwykle łatwo jest pobłądzić. Mapę należy mieć ze sobą za każdym razem gdy ruszamy w teren, nawet jeśli wydaje nam się, że zupełnie jej nie potrzebujemy, a dany szlak czy ścieżkę znamy jak własną kieszeń. Dlatego właśnie właściwy wybór mapy jest tak ważny. Mamy nadzieję, że nasz krótki artykuł z kilkoma, według nas, kluczowymi punktami okaże się pomocny. Do zobaczenia na szlaku!
Połonina Caryńska z Berehów Górnych
Połonina Caryńska z Berehów Górnych
Połonina Caryńska, zwana przez niektórych nieraz Carycą, to chyba jeden z najbardziej emblematycznych i monumentalnych zarazem masywów górskich w Bieszczadach. Jest symbolem tych gór, jej zdjęcia zdobią mapy i przewodniki górskie. Nic w tym dziwnego. Masyw ten wyróżnia się wszak przepiękną, wybitną sylwetką. Niezwykle prezentuje się o każdej porze roku – zimą czerń lasu kontrastuje wyraźnie ze śniegiem zalegającym na jej szczycie; wiosną jej stoki zielenią się nieśmiało, a zieleń ta eksploduje latem; jesień, przez wielu uważana za najlepszą porę roku na wyjazd w Bieszczady, oszałamia różnorodnością odcieni czerwieni lasu współgrających wspaniale z żółciejącymi połoninami. Połonina Caryńska z Berehów Górnych to kolejny z artykułów bloga Nasze Bieszczady opisujących górskie szlaki – tym razem będzie to właśnie Caryca.
Bieszczady to niekończące się możliwości spędzania wolnego czasu. Istniejące tutaj niezliczone atrakcje pozwalają na realizowanie wszelkich pomysłów na wakacje, czy wyjazd. To wspaniałe miejsce na aktywny wypoczynek, wypad w góry z dziećmi. Nie będziemy się tu nudzić nawet gdy pada deszcz. Dla wielu z nas Bieszczady pomimo swej fascynującej historii i jej wielu możliwych do odnalezienia po dziś dzień śladach pozostają nadal miejscem, w które jedziemy z myślą o wędrówkach górskich. Jeśli o nich mowa to w naszych wycieczkowych planach nie może zabraknąć Połoniny Caryńskiej.
Połonina Caryńska jest obok Połoniny Wetlińskiej, Tarnicy oraz Rawek celem większości turystów w Bieszczadach. Dzieje się tak z kilku powodów. Połonina Caryńska położona jest w wymarzonym do prowadzenia górskich obserwacji, centralnym miejscu w Bieszczadach Wysokich. Roztaczają się stąd oszałamiające widoki w promieniu 360 stopni – zobaczymy stąd wszystkie inne wspomniane wyżej masywy, a przy dobrej widoczności ukaże nam się również spora część pasm górskich po za granicami naszego kraju – po ukraińskiej i słowackiej stronie.
Tym co przyciąga tutaj turystów jest również fakt, że Połoninę Caryńską dość trudno jest zdobyć ze względu na znaczne nachylenie jej stoków – miłośnicy mozolnych górskich podejść oraz krajobrazów, których nie powstydziłyby się Tatry Zachodnie będą tutaj niezwykle zadowoleni mogąc zmierzyć się z tak wymagającą górą.
My zaś opiszemy szlak Połonina Caryńska z Berehów Górnych, który przemierzyliśmy w jeden z weekendów pod koniec maja. Niestety naszą wędrówkę przerwała gwałtowna burza, ze względu na którą nie dotarliśmy do zakładanego przez nas celu wędrówki. Mimo wszystko ten dzień dał nam szansę zrobienia olbrzymiej ilości wspaniałych zdjęć, na których wyraźnie widać zbliżający się deszcz i burzę. Dostarczył on nam również moc wspaniałych wrażeń, którymi jak zwykle z olbrzymią ochotą dzielimy się z naszymi czytelnikami.
Berehy Górne
Berehy Górne to dawna, nieistniejąca dzisiaj już wieś wysiedlona po okresie zamętów narodowościowych po zakończeniu II wojny światowej. Dziś nie pozostał po niej właściwie żaden ślad oprócz cmentarza na wzgórzu, miejsca po cerkwi i ledwie dostrzegalnych, zarastających pól. Znajduje się tutaj natomiast niewielki parking, który uważa się za jedno z lepszych miejsc, z którego warto rozpocząć wycieczkę na Połoninę Caryńska lub Wetlińską. My zostawiamy tutaj samochód i kierujemy się na Carycę szlakiem Połonina Caryńska z Berehów Górnych.
Szlak od razu po minięciu wspomnianego już dawnego cmentarza, która notabene obfituje w piękne nagrobki, staje się nieznośnie stromy. Niemal od samego początku po pokonaniu głębokiego jaru rozpoczynamy męcząca wspinaczkę po stopniach lub ubitej ziemi. Las jest tu gęsty, mroczny i przy mocno święcącym słońcu bardzo duszny – warto o tym pamiętać planując wycieczkę i zabrać stosowne ubranie, które posłuży nam w tej znojnej fazie podejścia.
Po kilkudziesięciu minutach mozolnego pięcia się w górę natrafiamy na wiatę biwakową. To dobre miejsce na odpoczynek, posiłek lub schronienie się przed niepogodą. Szlak jest dość popularny więc nie brakuje tu innych turystów. Niedaleko za wiatą las się przerzedza i teraz kroczymy przez coraz to większe polany. W letni dzień słońce grzeje tu niemiłosiernie – warto pamiętać o nakryciu głowy.
Wyjście z lasu
Po pokonaniu jednej z większych polan i niedługim odcinku lasu wychodzimy wreszcie z niego na dobre. Naszym oczom ukazują się od razu wspaniałe widoki, które będą nam towarzyszyły aż do końca wycieczki i ponownego wejścia w las. Przed nami jeszcze ostatni bardzo stromy odcinek końcowego podejścia na grań po kamieniach. Po prawej stronie mijamy źródełko i strumień, dzięki któremu możemy napić się zimnej wody i ochłodzić się. Po pokonaniu ostatnich metrów docieramy wreszcie na grań. Oczom naszym już tutaj ukazuje się wspaniała panorama otaczająca nas ze wszystkich stron.
Po krótkim odpoczynku ruszamy dalej aby zdobyć najwyższy wierzchołek Połoniny Caryńskiej. Podejście nie jest już tak strome jak poprzednio. Idziemy teraz za to wąską ścieżką wśród efektownych wychodni skalnych. Warto co parę kroków odwrócić się za siebie – z każdym krokiem rozpościera się tutaj bardziej obszerny widok w kierunku sąsiedniej Połoniny Wetlińskiej i Chatki Puchatka, którą widzimy stąd jak na dłoni.
Grzebietem Połoniny
Szczyt Połoniny Caryńskiej to kwintesencja bieszczadzkich wędrówek górskich. Siedzimy na skalistym wierzchołku i delektujemy się widokami we wszystkie strony. Przy dobrej widoczności trudno byłoby wymarzyć sobie lepsze miejsce na poznawanie topografii Bieszczadów i porównywanie jej budowy z mapą.
Widzimy tutaj dosłownie wszystko: na północy widok sięga daleko w kierunku Ustrzyk Dolnych, Żukowa, Ostrego i Otrytu; bardziej na północny-zachód maluje się przed nami Dolina Sanu z mocno rozbudowanymi zboczami Połoniny Wetlińskiej – możemy wyraźnie rozpoznać poszczególne wierzchołki rozdzielające doliny Hylatego, Zatwarnicy, Hulskiego czy Tworylczyka; na zachodzie niepodzielnie króluje Połonina Wetlińska; na południu zaglądamy w dolinę Wetliny, jak na dłoni widzimy Rawki; dalej na południowym-wschodnie dominuje majestatyczne Gniazdo Tarnicy, a obniżenie Przełęczy Beskid pozwala zajrzeć nam daleko wgłąb Ukrainy w kierunku najwyższego szczytu Bieszczadów – Pikuja.
Nam niestety pogoda nie dopisała i już na tym etapie wycieczki widać było wyraźnie, że będziemy musieli uciekać przed deszczem i burzą. Ruszyliśmy zatem czym prędzej w dalszą drogę w kierunku niższych wierzchołków Połoniny Caryńskiej. Niestety nie udało nam się zajść zbyt daleko. Po zejściu ze szczytu Połoniny Caryńskiej naszym oczom ukazało się piękne siodło, w którym do szlaku biegnącego granią od południa dołącza szlak zielony z Przełęczy Wyżniańskiej. Minęliśmy go i szybkim krokiem udaliśmy się granią dalej w kierunku Ustrzyk Górnych.
Nie było nam dane jednak zajść za daleko. Dosłownie kilkaset metrów dalej złapała nas potężna ulewa i na domiar złego w Połoninę zaczęły bić pioruny. To skłoniło nas do odwrotu, powrotu do zielonego szlaku i szybkiego zejścia w lejącym deszczu w kierunku Przełęczy Wyżniańskiej.
Połonina Caryńska z Berehów Górnych – czy warto?
Choć nasza wycieczka zakończyła się wcześniej niż planowaliśmy i wróciliśmy z niej kompletnie przemoczeni byliśmy z niej ogromnie zadowoleni. Zdobyliśmy najwyższy wierzchołek Połoniny Caryńskiej z Berehów Górnych, nie pokonała nas niezwykła wprost stromizna i skwar zapowiadający późniejszą burzę. Mało tego, zbliżający się deszcz dostarczył nam okazji do zrobienia kilku świetnych zdjęć. Zejście w deszczu i potoku błota płynącego szlakiem było z kolei prawdziwie górskim doświadczeniem, na którym zawsze przecież nam bardzo zależy. Summa summarum była to bardzo udana wycieczka.
Na koniec odpowiedź na pytanie czy szlak Połonina Caryńska z Berehów Górnych jest wart uwagi – zdecydowanie tak! Jest on prawdziwą kwintesencją wszystkiego co w Bieszczadach najlepsze – dająca ogromną satysfakcję mozolna wędrówka, wspaniałe widoki, dzika, górska przyroda – to przecież za to wszystko kochamy te Nasze Bieszczady…
